هێلێن بیاڤێ کارەبێ
خەتێن مەجالێ کارەبایی :
پێشەکیەکا گشتی ل دۆر مەجالێ یان بیاڤێ کارەبایی :
د زانستێ فیزیکێ دا، مەجالێ کارەبایی ئێکە ژ چەمکێن بنەرەتی یێن کو دیار دکەن کا چەوا بارێن کارەبایی کارتێکرنێ ل ئێکودوو دکەن بێی کو چ بەرکەفتنەکا فیزیکی یا راستەوخۆ د ناڤبەرا وان دا هەبیت. مەجالێ کارەبایی دشێت بهێتە پێناسەکرن وەک ئەو جهـ یان ئەو دەڤەرا ل دۆر بارەکا کارەبایی، کو تێدا شوینوارێن هێزا کارەبایی یا وێ بارێ ل سەر هەر بارەکا دی یا بکەڤیتە د ناڤ وێ دەڤەرێ دا دیار دبن. بۆ تێگەهشتنا ڤێ کارتێکرنا نەدیار، زانایان رێکێن ئەندازەیی و وێنەیی داهێنان دا کو ڤێ هێزێ روون بکەن، و ژ ڤێرێ چەمکێ خەتێن مەجالێ کارەبایی یان خەتێن هێزا کارەبایی پەیدا بوو.
سەرهلدانا دیرۆکی و چەمکێ بنەرەتی :
فەضلێ داهێنانا چەمکێ خەتێن مەجالێ کارەبایی دزڤریت بۆ زانایێ فیزیکێ یێ ئینگلیزی یێ ناڤدار مایکل فارادای د سەدێ نوزدێ دا. د وی سەردەمی دا، هزرا کارتێکرنێ ژ دویر ڤە هزرەکا نەبەرجەستە و یا ب زەحمەت بوو بۆ تێگەهشتنێ، لەوما فارادای ئەڤ خەتێن خەیالی وەک ئامرازەکێ دیتنی پێشکێش کرن بۆ وێناکرنا وان هێزێن نەدیار یێن ل دۆر باران. خەتێن مەجالێ کارەبایی ب شێوەیەکێ زانستی دهێنە پێناسەکرن وەک ئەو رێکا گریمانەیی یا کو بارەکا تاقیکردنێ یا پۆزەتیڤ و گەلەک بچویک دێ گریت ئەگەر ب ئازادی د ناڤ مەجالێ کارەبایی دا بهێتە بەردان. سەرەرای کو ئەڤ خەتە بتنێ نەخشێن خەیالی نە و د راستییا ماددی دا نینن، بەلکو ب دیقەتەکا مەزن دەربڕینێ ژ بڕێن فیزیکی یێن راستی دکەن، کو ئەو ژی بڕ و ئاراستەیێ مەجالێ کارەبایی یە د هەر خالەکا بۆشاییێ دا.
تایبەتمەندیێن فیزیکی یێن خەتێن مەجالێ کارەبایی :
خەتێن مەجالێ کارەبایی ب کۆمەکا تایبەتمەندی و یاسایێن توند دهێنە نیاسین کو نابیت بهێنە شکاندن، و ئەڤە هاریکاریا مە دکەن د کێشان و شیکارکرنا مەجالێن کارەبایی یێن ئالۆز دا. ئەڤ تایبەتمەندییە ئەڤێن خوارێ نە:
ئێکەم: ئاراستەیێ خەتێن مەجالی هەر دەم ژ بارێن پۆزەتیڤ دەست پێ دکەن و ل سەر بارێن نێگەتیڤ ب دوماهی دهێن. ئەگەر بارەکا پۆزەتیڤ یا تاک هەبیت، خەت ژێ بەرەڤ دەرڤە دچن بەرەڤ بێدوماهیێ. بەلێ ئەگەر بار نێگەتیڤ و تاک بیت، خەت ژ بێدوماهیێ دهێن و ل سەر وێ بارێ ب دوماهی دهێن.
دووەم: خەتێن مەجالێ کارەبایی چو جاران ئێکودوو نابڕن. ئەڤ یاسایە ئێکە ژ گرنگترین یاسایێن کارۆمەگنەتیکیێ. لایەنێ فیزیکی یێ ڤێ چەندێ ئەوە کو ئاراستەیێ مەجالێ کارەبایی د هەر خالەکێ دا دهێتە دیارکرن ب کێشانا لێککەفتەکێ بۆ خەتا مەجالی د وێ خالێ دا. ئەگەر دوو خەت ئێکودوو ببڕن، ئەڤە وێ رامانێ ددەت کو دوو ئاراستەیێن جودا یێن مەجالێ کارەبایی د هەمان خال دا هەنە، و ئەڤ چەندە ژ لایێ فیزیکی ڤە یا مەحالە چونکی ئەنجامێ هێزا کارتێکەر ل سەر بارەکا تاقیکردنێ د خالەکا دیارکری دا دێ بتنێ بەرەڤ ئاراستەیەکێ بیت.
سێیەم: چڕیا خەتان دەربڕینێ ژ هێزا مەجالێ کارەبایی دکەت. هەر چەندە خەتێن مەجالی نێزیکی ئێک بن و قەستا وان د دەڤەرەکێ دا زێدە بیت، ئەڤە نیشانا هندێ یە کو مەجالێ کارەبایی د وێ دەڤەرێ دا گەلەک یێ ب هێزە. و بەروڤاژی، هەر چەندە خەت ژ ئێکودوو دویر بکەڤن، نیشانا لاوازییا مەجالێ کارەبایی یە. ئەڤە هندێ روون دکەت کا بۆچی مەجال ل نێزیک بارێ یێ هەرە ب هێزە، و بەرەبەرە لاواز دبیت هەر چەندە ئەم ژێ دویر بکەڤین، چونکی خەت د رووبەرەکێ مەزنتر دا بەلاڤ دبن.
چوارەم: خەتێن مەجالێ کارەبایی ژ سەر روویێ گەهێنەرێ بارکری دەردکەڤن یان دچنە تێدا هەر دەم ب شێوەیەکێ ستوین. زێدەباری ڤێ چەندێ، ئەڤ خەتە د ناڤ گەهێنەران دا نینن د حالەتێ جێگیربوونا کارۆساکن دا، کو ئەڤە وێ رامانێ ددەت کو هێزا مەجالێ کارەبایی د ناڤ هەر گەهێنەرەکێ بارکری و ڤەقەتیایی دا یەکسانە ب سفرێ، و هەمی بار ل سەر روویێ دەرڤە یێ گەهێنەری جێگیر دبن.
شێوازێن خەتێن مەجالێ کارەبایی د حالەتێن جودا دا :
شێوازێن ئەندازەیی یێن خەتێن مەجالی دگوهۆرن ب گۆرهەی جۆر و ژمارە و بەلاڤبوونا بارێن کارەبایی یێن کو مەجالی پەیدا دکەن.
د حالەتێ هەبوونا دوو بارێن جودا (پۆزەتیڤ و نێگەتیڤ) و نێزیکی ئێک، کو دبێژنێ دوو جەمسەریێ کارەبایی، خەت ژ بارا پۆزەتیڤ دەردکەڤن و ب شێوەیەکێ کەوانەیی دچەمین هەتا دگەهنە بارا نێگەتیڤ. ئەڤ چەمانە هێزا کێشکرنێ د ناڤبەرا هەردوو باران دا دیار دکەت، کو خەت وەسا دیار دبن وەک قایشێن لاستیکی یێن کو دکێشن دا هەردوو باران بەرەڤ ئێک ببەن.
بەلێ د حالەتێ هەبوونا دوو بارێن وەک ئێک (بۆ نموونە هەردوو پۆزەتیڤ)، خەت ژ هەردوو باران بەرەڤ دەرڤە دچن، بەلێ ژ ئێکودوو دڕەڤن و دویر دکەڤن د وێ دەڤەرا د ناڤبەرا وان دا. ئەڤ رەڤینە دەڤەرەکێ د ناڤەڕاستێ دا پەیدا دکەت کو دبێژنێ خالا هەڤسەنگیێ، کو ئەو خالە یا خەتێن مەجالێ کارەبایی تێدا ب تەمامی نامینن، و ئەنجامێ هێزا کارەبایی تێدا یەکسان دبیت ب سفرێ.
حالەتەکێ دی یێ گرنگ مەجالێ کارەبایی یێ رێک و پێکە، یێ کو ب گشتی د ناڤبەرا دوو تەختێن کانزایی یێن تەریب دا پەیدا دبیت، کو ئێک ژ وان ب بارا پۆزەتیڤ و یێ دی ب بارا نێگەتیڤ یێ بارکری بیت. د ڤی حالەتی دا، خەتێن مەجالێ کارەبایی دبنە خەتێن راست و تەریب و ب دویراتیێن یەکسان ژ ئێک بەلاڤ دبن. ئەڤ شێوازە نیشانا هندێ یە کو هێزا مەجالێ کارەبایی و ئاراستەیێ وی د هەمی خالێن ناڤبەرا هەردوو تەختان دا یێن جێگیرن.
گرنگییا زانستی و بکارئینانێن پراکتیکی :
خواندنا خەتێن مەجالێ کارەبایی نە بتنێ راهێنانەکا تیۆری یە، بەلکو گەلەک بکارئینانێن پراکتیکی و ئەندازیاری یێن گەلەک گرنگ هەنە. تێگەهشتنا چڕی و بەلاڤبوونا ڤان خەتان هاریکاریا ئەندازیارێن کارەبێ و ئەلەکترۆنیاتێ دکەت د دیزاینکرنا ئامراز و پێکهاتەیێن کارەبایی دا ب شێوەیەکێ سەلامەت و کارا.
بۆ نموونە، دەمێ دیزاینکرنا مەکسیفێن کارەبایی (کاپاسیتەر) یێن کو بۆ کۆمکرنا وزەیێ د بازنەیێن ئەلەکترۆنی دا دهێنە بکارئینان، پشت ب پرەنسیپێ مەجالێ رێک و پێک د ناڤبەرا تەختان دا دهێتە بەستن دا کو پشتراست بن ژ کۆمکرنا مەزنتری بڕێ وزەیێ ب شێوەیەکێ جێگیر.
هەروەسا دیاردەیا کۆمبوونا خەتێن مەجالێ کارەبایی ل سەر سەرێن تیژ یێن گەهێنەران هاتیە بکارئینان د داهێنانا پارێزەرێن بروسکێ دا. کو خەتێن مەجالی ب چڕیەکا بلند ل سەر سەرێ تیژ یێ پارێزەرێ بروسکێ کۆم دبن، و ئەڤە دبیتە ئەگەرێ ڤەگوهاستنا بارێن کارەبایی یێن ژ عەورێن بروسکێ دهێن ب سەلامەتی بۆ ناڤ ئەردی، دا کو ئاڤاهیێن بلند ژ زیانێن بروسکێ بپارێزن.
زێدەباری ڤێ چەندێ، پرەنسیپێ نەبوونا خەتێن مەجالی د ناڤ گەهێنەران دا دهێتە بکارئینان د دیزاینکرنا تشتێ کو دبێژنێ قەفەسا فارادای، کو ئەو ژی بەرگرەکێ کانزایی یە دهێتە بکارئینان بۆ پاراستنا ئامیرێن ئەلەکترۆنی یێن هەستیار ژ تێکچوون و مەجالێن کارۆمەگنەتیکی یێن دەرڤە، چونکی رێگریێ ل هەر خەتەکا مەجالێ دەرەکی دکەت کو د ناڤ وی بەرگری دا دەرباز ببیت و بگەهیتە ئامیران.
دوماهی :
ل دوماهیێ، دشێین بێژین کو خەتێن مەجالێ کارەبایی زمانەکێ دیتنی یێ بلیمەتانە یە کو چەمکێن نەبەرجەستە یێن فیزیکێ وەرگێرانە سەر نەخشێن ئەندازەیی یێن کو دهێنە تێگەهشتن و شیکارکرن. ب رێکا خواندنا ئاراستەیێن ڤان خەتان و چڕیا وان و شێوازێ چەمانا وان، زانا و قوتابی دشێن تێبگەهن کا بارێن کارەبایی چەوا رەفتارێ دکەن و کارلێکێن وان یێن ئالۆز چنە. ئەڤ چەمکێ کو وەک هزرەکا خەیالی د مێشکێ مایکل فارادای دا دەست پێ کری، ئەڤرۆ بوویە بنەمایێ سەرەکی یێ کو گەلەک پێشکەفتنێن تەکنۆلۆژی د جیهانا کارەبێ و ئەلەکترۆنیاتێ دا ل سەر راوەستیاینە، و ئەڤە سەلماندنا هندێ یە کو خەیالا زانستی یا کو پشت ب لۆژیک و بیرکاریێ بەستبیت کلیلە بۆ تێگەهشتنا نهێنیێن گەردونی و بکارئینانا وان بۆ خزمەتا مرۆڤایەتیێ.
بوچونا خو لسەر بابەتی بدە