پێغەمبەر ئیبراهیم سلاڤێن خودێ لسەر بن
پێشەکیەک ل سەر خەلیلورەحمان و پلا وی یا مەزن
پێغەمبەرێ خودێ ئیبراهیم (سەلام ل سەر بن) ژ پێغەمبەرێن خودان عەزم دهێتە هەژمارتن، و ئەو کەسایەتیەکا سەرەکییە د دیرۆکا مرۆڤایەتیێ و ئاینێ ئیسلامێ دا، بەلکو د هەمی ئاینێن ئەسمانی دا. خودێ مەزن ناسناڤێ خەلیلورەحمان دایە وی، و ئەو بابێ پێغەمبەرانە یێ کو خودێ د نەوەیێن وی دا پێغەمبەری و پەرتووک داناین. چیرۆکا ئیبراهیمی (سەلام ل سەر بن) گەشتەکا مەزنە ژ گەریان ل دویف راستیێ، و بەرهنگاربوونا باتلی ب مەنتق و عەقلی، و تەسلیمبوونا رەها بۆ فەرمانا خودێ د دژوارترین تاقیکردنەوە و بارودۆخان دا. خودێ د قورئانا پیرۆز دا د گەلەک جهان دا بەحسێ وی کرییە، و سیفەتێن وی یێن بلند دیارکرینە وەک حەلیم، دلنەرم، تۆبەکار و سوپاسگوزار بۆ نیعمەتێن خودێ. خودێ د سورەتا نیسائ دا دبێژیت: و کێ هەیە ژ لایێ ئاینی ڤە چێتر بیت ژ وی یێ خوە تەسلیمی خودێ کری و ئەو یێ چاکەکار بیت و دویف رێبازا ئیبراهیمی کەفتبیت کو یێ راست و درست بوو و خودێ ئیبراهیم بۆ خوە کرە دۆست. ئەڤ دۆستایەتی و هەڤالینیا خالص نە ژ خۆڕایی هاتبوو، بەلکو ئەنجامێ تاقیکردنەوەیێن گەلەک دژوار بوو کو ئیبراهیم ب سەرکەفتیانە تێدا دەرکەفت.
گەریان ل دویف راستیێ و گەنگەشا دگەل موشرکان ب مەنتقی :
ئیبراهیم (سەلام ل سەر بن) ل ئەردێ بابل ل عیراقێ مەزن بوو، د ناڤ جڤاکەکی دا کو نوقمی شرکێ و پەرستنا بتان و ستێران ببوو. گەلێ وی، و ل پێشیا وان بابێ وی ئازەر، ب دەستێن خوە پەیکەر چێدکرن و پاشان سجدە بۆ دبرن و داخوازا مفا و دویرکرنا زیانێ ژێ دکرن. عەقلێ ئیبراهیمی یێ روون و فترەتا وی یا ساخلەم ئەڤ رەفتارە قەبوول نەدکرن. وی دەستپێکێ دگەل خوە و گەلێ خوە دەست ب گەنگەشێ کر ب رێکا هزرکرنێ د گەردوونی دا، و ستێر و هەیڤ و رۆژ وەک بەلگە بکارئینان بۆ پوچکرنا باوەریا گەلێ خوە ب شێوازەکێ مەنتقی یێ پلە ب پلە.
قورئانا پیرۆز ڤی دیمەنێ جوان د سورەتا ئەنعام دا بۆ مە ڤەدگێڕیت، دەما خودێ دبێژیت: دەما شەڤ ب سەر دا هاتی ستێرەک دیت، گۆت ئەڤە خودایێ منە، بەلێ دەما ئاڤا بووی گۆت ئەز حەز ژ تشتێن ئاڤا دبن ناکەم. پاشان دەما هەیڤ دیت یا هەلاتی گۆت ئەڤە خودایێ منە، بەلێ دەما ئەو ژی ئاڤا بووی گۆت ئەگەر خودایێ من رێ نیشا من نەدەت دێ ئەز ژ گومڕایان بم. دەما رۆژ دیت یا هەلاتی و یا مەزنە گۆت ئەڤە خودایێ منە، بەلێ دەما ئەو ژی ئاڤا بووی گۆت گەلێ من ئەز یێ بەری مە ژ وێ شرکا هوین دکەن، من روویێ خوە کرە لایێ وی یێ ئەسمان و ئەرد چێکرین و ئەز نە ژ موشرکانم. ئیبراهیمی ئەڤ ستێرە نەدپەرستن، بەلکو وی دخواست ب عەقلێ گەلێ خوە باخڤیت دا بۆ وان بسەلمینیت کو خودایێ راستی نابیت غەیب ببیت یان بهێتە گوهۆڕین، و یێ هەژی پەرستنێ ئەوێ ئەڤ تشتە چێکرین.
بانگەوازیا بابێ وی ئازەر ب رەوشتەکێ جوان و شکاندنا بتان :
پاشان ئیبراهیم چوو بۆ دەف بابێ خوە ئازەر دا بانگی وی بکەت. سەرەرای هندێ کو بابێ وی بت چێدکرن، بەلێ ئیبراهیمی بوپەری ئەدەب و نەرمی دگەل ئاخفت، و پەیڤا (یا ئەبەت - بابۆ گیان) بکار دئینا دا دلێ وی نەرم بکەت. خودێ د سورەتا مریەم دا دبێژیت: بەحسێ ئیبراهیمی بکە د پەرتووکێ دا کو ئەو پێغەمبەرەکێ راستگۆ بوو، دەما ب بابێ خوە گۆتی: بابۆ گیان بۆچی تشتەکی دپەرستی کو نە دبهیسیت و نە دبینیت و چ مفا ژی ناگەهینیتە تە؟ بابۆ گیان زانینەک بۆ من هاتیە کو بۆ تە نەهاتیە، وەرە دویف من دا ئەز رێکا درست نیشا تە بدەم. بەلێ سەرەرای ڤێ نەرمیێ، بابێ وی ب توندی بەرسڤا وی دا و گەفێن بەردبارانکرنێ و دەرکرنێ لێ کرن.
دەما ئیبراهیمی دیت گەلێ وی یێ ل سەر کفرێ یێ بەردەوامە، بڕیار دا بەلگەیەکا کریار ل سەر وان جێبەجێ بکەت کو نەشێن نکۆلیێ لێ بکەن. وی دەمێ دەرکەفتنا وان بۆ رۆژا جەژنێ ب دەلیڤە دیت، و چوو ناڤ پەرستگەها بتان و هەمی ب تەورێ خوە شکاندن، تەنێ بتێ مەزن هێلا و تەور ب ستۆیێ وی ڤە هەلاویست. دەما گەلێ وی زڤرین و تووشی شۆکێ بووین، پرسیار ژێ کر کا ئەرێ تە ئەڤ کارە کرییە؟ وی ژی ب ترانە ڤە بەرسڤ دا دا عەقلێ وان ب لایێ راستیێ ڤە ببەت، وەک د سورەتا ئەنبیاء دا هاتی: گۆتن ئەرێ تە ئەڤە ب خوداوەندێن مە کرییە ئەی ئیبراهیم؟ گۆت بەلکو ڤی یێ مەزن کرییە، پرسیارێ ژ وان بکەن ئەگەر دئاخڤن. ل وێرێ وان د ناخێ خوە دا زانی کو ئەڤ بەردە نە دئاخڤن و نە دشێن بەرەڤانیێ ژ خوە بکەن، بەلێ کێبەر و سەرکێشیێ وسا ل وان کر کو بڕیارەکا درندانە بدەن بۆ تۆڵەستاندنێ.
مۆعجیزا ئاگری و بەرهنگاربوونا نەمروودی :
گەلێ وی بڕیار دا ب خرابترین شێوە ژ ئیبراهیمی خلاص ببن، ئەو ژی سۆتنا وی ب ساخی. وان دارەکێ زۆر کۆمکر و ئاگرەکێ مەزن هەلکر، و ئیبراهیم ب مەنجەنیقێ هاڤێتنە ناڤ ئاگری. د وێ گاڤا هەستیار دا، تەوەکولکرنا کامل ل سەر خودێ د دلێ ئیبراهیمی دا دیار بوو، وی داخوازا هاریکاریێ ژ کەسێ نەکر تەنێ ژ خودێ نەبیت، و دهێتە گۆتن کو گۆتنا وی (حسبنا الله ونعم الوكيل) بوو. ل وێرێ فەرمانا خودێ هات و فەرمان ل ئاگری کر کو سروشتێ خوە یێ سۆتنێ بگوهۆڕیت. خودێ د سورەتا ئەنبیاء دا دبێژیت: مە گۆت ئەی ئاگر ببە سار و سەلامەتی ل سەر ئیبراهیمی. ئیبراهیم ژ ئاگری ب ساخلەمی دەرکەفت و چ زیان پێ نەگەهشت، د مۆعجیزەکا نەمری دا کو عەقل مەندەهۆش کرن.
بەرهنگاربوونا ئیبراهیمی ل ڤێرێ ب دوماهی نەهات، بەلکو ئەو کەفتە دگەل حاکمێ وی سەردەمی نەمروود یێ کو بانگەشەیا خودایەتیێ دکر. ئیبراهیمی ب بەلگە و مەنتق گەنگەشە دگەل کر، نەمروودی گۆت ئەز ژی دمرینم و دژینم، ئیبراهیمی بۆ دیار کر کو ئەڤە نە خودایەتییە، و مەزنترین تەحەدی پێشکێشی وی کر وەک د سورەتا بەقەرە دا هاتی: ئیبراهیمی گۆت خودایێ من ئەوێ دژینیت و دمرینیت، نەمروودی گۆت ئەز ژی دژینیم و دمرینیم، ئیبراهیمی گۆت خودێ رۆژێ ژ رۆژهەلاتی دئینیت، تو ژ رۆژئاڤای بینە، ل وێرێ ئەوێ کفر کری حێبەتی ما و نەشیا چ بەرسڤ بدەت.
کۆچکرن بۆ مەکەیێ و ئاڤاکرنا کەعبا پیرۆز :
پشتی کو بەلگە ل سەر گەلێ خوە جێبەجێ کرین، ئیبراهیم (سەلام ل سەر بن) ژبۆ پاراستنا ئاینێ خوە کۆچ کر و وەلاتێ خوە بجهـ هێلا. چوو شامێ و پاشان میسرێ و زڤری فەلەستینێ. ئێک ژ مەزنترین وێستگەهێن ژیانا وی ئەوە دەما خودێ فەرمان لێ کری کو هەڤژینا خوە هاجەر و کورێ خوە یێ ساڤا ئیسماعیل ببەتە بیابانەکا بێ شیناتی ل مەکەیێ. ئیبراهیمی ژبۆ جێبەجێکرنا فەرمانا خودێ ئەو ل وێ بیابانا هشک بجهـ هێلان و دوعایا خوە یا ناڤدار کر کو خودێ د سورەتا ئیبراهیم دا بەحس دکەت: خودایێ مە من هندەک ژ نەوەیێن خوە ل نێزیک مالا تە یا پیرۆز ئاکنجی کرن دا نویژێ بکەن، ڤێجا تو دلێ خەلکی ب لایێ وان ڤە بکە و رزقێ وان بدە دا کو سوپاسگوزار بن. ل وێرێ ب بەرەکەت و قودرەتا خودێ بیرا زەمزەم تەقی، و هاجەر د ناڤبەرا سەفا و مەروە دا هات و چوو، و ژیان ل مەکەیێ دەستپێکر.
دەما ئیسماعیل مەزن بووی، ئیبراهیم زڤری دا ئەرکەکێ دی یێ مەزن ئەنجام بدەت، ئەو ژی بلندکرنا دیوارێن کەعبا پیرۆز بوو. باب و کور ب هەڤرا مالا خودێ ئاڤا دکر و دوعا دکرن کو خودێ ژ وان قەبوول بکەت. پاشان خودێ فەرمان لێ کر کو بانگی خەلکی بکەت بۆ حەجێ، و خودێ دوعایا وی قەبوول کر و دلێ ملیۆنان موسلمانان ب لایێ وێ مالێ ڤە کێشا.
مەزنترین تاقیکرن و قوربانیکرنا ئیسماعیلی :
ئێک ژ دژوارترین تاقیکردنەوەیێن ئیبراهیم تووش بوویێ، دیتنا خەونێ بوو کو تێدا کورێ خوە یێ تاقانە ئیسماعیل سەرژێ دکەت. خەونا پێغەمبەران وەحی و راستییە. ئیبراهیمی بابەت بۆ کورێ خوە گۆت دا هێزا ئیمانا وی ببینیت، بەرسڤا کوری ژی بوو نموونەیا گوهداری و تەسلیمبوونێ. قورئان ڤی دیمەنی د سورەتا سافات دا وەسف دکەت: دەما گەهشتیە وی تەمەنێ بشێت کار بکەت، گۆتێ کورێ من من د خەونێ دا دیتیە ئەز تە سەرژێ دکەم، تو چ دبێژی؟ گۆت بابۆ گیان یا فەرمان ل تە هاتیە کری جێبەجێ بکە، دێ من بینی ئەگەر خودێ حەز بکەت ئەز یێ بێهنفەرهـ بم. دەما هەردوو تەسلیمی فەرمانا خودێ بووین، خودێ بانگ کر: ئەی ئیبراهیم تە خەونا خوە راست کر، و مە قوربانیەکا مەزن (بەرانەک) بۆ فرێکر.
مەبەست ژ ڤێ تاقیکردنەوەیێ رشتنا خوینا ئیسماعیلی نەبوو، بەلکو ئەزموونا دلێ ئیبراهیمی بوو، کا ئەرێ حەژێکرنا خودێ ل پێش حەژێکرنا کورێ وی یە؟ دەما راستگۆیا وی دیار بووی، خودێ بەرانەک ژ بەهشتێ بۆ فرێکر، و ئەڤ چەندە بوو سونەت بۆ موسلمانان د جەژنا قوربانێ دا.
ئیبراهیم ئومەت و نموونەکا بلند :
ئیبراهیم (سەلام ل سەر بن) تەنێ کەسەک نەبوو، بەلکو خودێ وەسف کرییە کو ئەو ب خوە (ئومەتەک) بوو، یانی پێشەوایەک بوو کو هەمی سیفەتێن چاکییێ تێدا کۆم ببوون. ئەو مرۆڤەکێ گەلەک مێڤانپەروەر بوو، و چیرۆکا وی دگەل مێڤانێن وی یێن مەلائیکەت کو مژدانیا ئیسحاقی بۆ بربوون دیارە.
خودێ فەرمان ل پێغەمبەرێ مە محەمەدی (سەلام ل سەر بن) و ئومەتا ئیسلامێ کرییە کو دویف رێبازا ئیبراهیمی بکەڤن. هەروەسا ئەم د نویژێن خوە یێن رۆژانە دا د تەحیاتێ دا بەحسێ وی دکەین ب صەلاواتێن ئیبراهیمی.
دوماهی :
ژیاننامەیا پێغەمبەرێ خودێ ئیبراهیم (سەلام ل سەر بن) قوتابخانەکا تەمامە د تەوحیدا خالص و تەوەکولکرنا ل سەر خودێ و بکارئینانا عەقلی و بێهنفەرهیێ دا. وی کەعبە ئاڤا کر دا ببیتە جهێ تەناهیێ بۆ خەلکی، و نەوەیەکێ صالح ل دویف خوە هێلا کو بوونە چرایێن رێ نیشاندانێ بۆ مرۆڤایەتیێ. ژ نەوەیێن وی پێغەمبەرێن بەنی ئیسرائیل ژ رێکا کورێ وی ئیسحاقی هاتن، و دوماهی پێغەمبەر محەمەد (سەلام ل سەر بن) ژ رێکا کورێ وی ئیسماعیلی هات. چیرۆکا ئیبراهیم خەلیل دێ هەر مینیتە منارەک کو رێکا هەر باوەردارەکێ ل دویف راستیێ دگەریت روون بکەت.
بوچونا خو لسەر بابەتی بدە