بەفر و هاتنا بەفرێ
بەفر :
بەفر جورەکێ بارینێ یە ب شێوەیێ کریستالێن هویر یێن جەمەدێ کو د وەرزێ سار دا رویددەت، لێ ل هەمی وەلاتێن جیهانێ روینادەت. و بارینا بەفری و چڕیا وێ زێدە دبیت هەر چەند ئەم نێزیکی جەمسەرێن باشوور و باکوور ببین. ئەڤ دیاردە رویددەت دەمێ تەيارێن هەوایێ شێدار و گەرم دگەل تەيارێن سار کو پلەیا گەرمیا وان 12.5 ل بن سفرێ بیت دگەهنە ئێك، و ژ بۆ دروستبوونا بەفرێ پێدڤیە ناڤکێن چڕبوونێ هەبن کو بەفر ل سەر وان دروست دبیت، کو ئەو ژی تەنۆلکێن رەق یێن گەلەک بچووکن و د هەوایێ بلند دا د هەلاویستینە مینا تەنۆلکێن تۆزێ یان خۆلیێ، و دەمێ ئەو هەبن، هەر سێ حالەت بەردەست دبن کو دشیان دا بیت هەلما ئاڤێ ژ حالەتێ گازێ بۆ حالەتێ رەق بهێتە گوهۆڕین و بەفرێ دروست بکەت، و ئەڤ چەندە ب چڕبوونا گەردیلێن ئاڤێ ل سەر ناڤکێ رویددەت، و پشتی پێڤەنووسانا وان ب ئێك و دوو ڤە، ب شێوەیەکێ ئاسایی کریستالا بەفرێ دهێتە ئاڤاکرن، و د ڤی قۆناغێ دا دبیتە پەڕەکێ تەنک یێ شەش لایی.
بەفر و ئەدەبێ مرۆڤایەتی :
هەر ژ کەڤن دا وێنەیێ بەفرێ د هزرا مرۆڤی دا ب پاقژی و بێگەردی و دەستنڤێژێ هاتیە نیاسین، و رەنگە ئەڤ چەندە ژ رەنگێ بەفرێ یێ سپی یێ گەش هاتبیت، بۆ نموونە چیرۆکا "بەفر سپی و حەفت کوتک"، ناڤێ پاڵەوانا چیرۆکێ کو کچەکا باش بوو "بەفر سپی" بوو. و د هندەک دەمێن دی دا، بەفر دبیتە هێمایەک بۆ مرنا هێدی و ب ئێش، کو ب سروشتێ حال ژ ئەگەرێ هەڤبەشیا بەفرێ دگەل تەيارێن سار و جەمەدی و نەبوونا ڕۆژێ و داکەفتنا توند یا پلەیێن گەرمێ دهێت.
بەفر ل جیهانا عەرەبی :
د ڤان دەمێن داویێ دا تێبینی دهێتە کرن کو کێمبوونەکا توند د ڕێژەیا بەفرا باری دا ل وەلاتێن عەرەبی ب تایبەتی و ل جیهانێ ب گشتی هەیە، و رەنگە ئەگەرێ ڤێ چەندێ بۆ دیاردا قەتیسما گەرمێ ڤەگەڕیت. لێ دەڤەرێن کەڤنار یێن بارینا بەفرێ ل جیهانا عەرەبی ب سروشتێ حال چیانە، ب تایبەتی چیا ل باکوورێ نیشتیمانێ عەرەبی. و ژ وان دەڤەرێن کو سالانە بەفر لێ دباريت:
لوبنان و ب تایبەتی دەڤەرێن چیایی.
نێزیکی هەمی دەڤەرێن سووریا و ب تایبەتی چیا، زنجیرە چیایێن کەناراڤی ل باکوورێ ڕۆژئاڤا و ل زنجیرە چیایێن حەرموون و ل چیایێ عەرەب ل باشوور، ژبلی زۆلا کەناراڤی، و بەرزاییێن جۆلان و چیایێ شێخ و هەمی چیایێن دەوروبەرێن دیمەشقێ دگەل درێژبوونا وێ د هەمی ئاڕاستان دا و گەلەک ژ دەڤەرێن حەلەب و باکوورێ ڕۆژهەلاتێ سووریا.
لیبیا ل دەڤەرا چیایێ کەسک (الجبل الأخضر) و ب تایبەتی باژێرێ بەیزا و دەوروبەرێن وێ.
ئوردن ل پتریا دەڤەرێن شانشینێ و ب تایبەتی چیا بارین یا چڕە و ل پارێزگەها عەجلون و باکوور و ڕۆژئاڤایێ پایتەختی و چیایێن دەوروبەرێن پایتەختی و هەروەسا ل پارێزگەها بەلقاء و پارێزگەهێن باشوور ب تایبەتی رەشادیە و شەراە و چەندین دەڤەرێن دی کوم دبن.
دەڤەرێن جەلیل و کەنارێ ڕۆژئاڤا و هندەک جاران نەقەب ل فەلەستینێ.
سعودیە ب شێوەیەکێ بەردەوام د وەرزێ زڤستانێ دا ل دەڤەرێن باکوور مینا تەبوک ب تایبەتی چیایێ لەوز و هندەک جاران ل عەرعەر. و دەڤەرا عەسیر بەری چەند سالان بارینەکا دەگمەن یا بەفرێ ب خۆڤە دیت. هەروەسا هندەک جاران د وەرزێ زڤستانێ دا بەفر ل دەڤەرا باحە دباريت و بۆ ئێكەم جار د وەرزێ هاڤینێ دا ل سالا 2009 ل هندەک گوندێن دەڤەرا باحە ل حیجاز باری [1].
ل باکوورێ عیراقێ ب تایبەتی بلندایی و چیا مینا نەینەوا و هەولێر و سلێمانی و دهۆک و شنگال و کەرکوک، هەروەسا بەفر دباريت لێ ب شێوەیەکێ نە رێکخستی ل بادیە و بیابانا بەری ل ڕۆژئاڤایێ عیراقێ.
میسر: چیایێن سینا ب تایبەتی باشوورێ سینا و هندەک باژێرێن ناڤەڕاستا سینا مینا نەخل، و ب دەگمەن باژێرێن کەنارێ باکوور یێن ل سەر دەریایێ سپی یێ ناڤەڕاست.
چیایێن تونس و ب تایبەتی عەین دراهیم و پتریا دەڤەرێن باکوور و ناڤەڕاست و هەتا باشوور ژی هندەک جاران.
جەزائیر; و ب تایبەتی دەڤەرێن ناڤخۆیی مینا ویلایەتا سەتيف و یێن دی.
مەغریب و ب تایبەتی چیایێن ئەتڵەس، ل باژێرێ ئیفران کو ئەو جهە یێ نزمترین پلەیا گەرمێ ل ئەفریقیا لێ هاتیە تۆمارکرن: -23 پلەیێن سەدی، ل سالا 1935.
یەمەن بارینێن دەگمەن ل دەڤەرێن چیایی مینا زەمار و پارێزگەها ئیب. [2] سعودیە - ل باکوور.
سەلتەنەتا عومان ویلایەتا نەزوا چیایێ کەسک و ویلایەتا حەمرا چیایێ شەمس.
ئیماڕاتێن عەرەبی یێن ئێكگرتی ل چیایێ جەیس ل سەرێ خەیمە بڕێن چڕ یێن بەفرێ ل سالێن 2009 و 2017 و 2020 بارین و پلەیا گەرمێ ل گۆپیتکا چیای گەهشتە -5 پلەیێن ل بن سفرێ.
شێوەیێن بەفرێ ل سەر ڕوویێ ئەردی :
ڕووبارێن جەمەدی
پەڕێن جەمەدی
گۆپیتکێن جەمەدی
چیایێن جەمەدی
کەندێن جەمەدی
جۆکێن جەمەدی
بوچونا خو لسەر بابەتی بدە